NMF Groningen Samen voor een mooi en duurzaam Groningen.
Menu
Valuta voor Veen

Valuta voor Veen

FOTO - Veen

Veengebieden worden gevormd door de continue aangroei en stapeling van plantaardig materiaal in een natte omgeving. Daardoor functioneren ze als effectieve bron van CO2-vastlegging. Er is echter een probleem met veengebieden: door menselijke ingrepen in de waterhuishouding verdrogen ze, wat leidt tot oxidatie van het veen met bodemdaling en CO2-uitstoot tot gevolg. Dit is schadelijk voor de natuur- en waterkwaliteit, het klimaat en op termijn ook voor de landbouw. In de strijd tegen klimaatverandering moet nu juist gestreefd worden naar CO2-reductie en naar methodes om CO2 op te slaan. De tegenstrijdige belangen waar veengebieden mee te maken hebben en de noodzaak tot CO2-reductie en -opslag vormen de grondslagen voor het innovatieve project Valuta voor Veen.

Met Valuta voor Veen hebben de Natuur en Milieufederatie Groningen en IMSA Amsterdam een haalbaarheidsstudie gedaan naar het CO2-emissiereductiepotentieel van veengebieden en het opzetten van een (regionale) CO2-compensatiemarkt. Gekeken is of het Valuta voor Veen-concept boeren, bedrijven en andere partijen kan stimuleren om maatregelen te treffen tegen veenoxidatie. De emissierechten die zij verkrijgen door instandhouding of realisatie van veen(weide)gebieden worden verhandeld op een (regionale) koolstofmarkt. De gereduceerde CO2-emissie wordt op deze manier geld waard.

Valuta voor Veen - concept

 

 

 

 

 

 

 

Voor de studie zijn twee scenario’s doorgerekend waaruit blijkt dat het Valuta voor Veen-concept kansrijk is. Het landbouwscenario toont aan dat de opbrengsten vanuit de koolstofmarkt in potentie voldoende zijn om de benodigde investeringen binnen 7 tot 12 jaar terug te verdienen, mits het waterpeil voldoende wordt verhoogd. Bijkomend voordeel van dit scenario is dat landbouwkundig gebruik van de gronden nog steeds mogelijk is en veenoxidatie en bodemdaling vertraagd worden.

Binnen het natuurscenario zijn de opbrengsten vanuit de koolstofmarkt het hoogst, maar niet voldoende om binnen redelijke termijn ook de aankoopkosten van de grond terug te kunnen verdienen. Wel zou het beheer van de gerealiseerde natuurgebieden vanuit de opbrengsten gefinancierd kunnen worden. Voordeel van dit scenario is dat veenoxidatie en bodemdaling in hun geheel worden tenietgedaan en er waardevolle natuurgebieden worden ontwikkeld.

De resultaten zijn eind 2014 gepresenteerd op het symposium Valuta voor Veen. Hieronder vindt u de bijbehorende presentaties:


Veenoxidatie en bodemdaling
De Nederlandse veengebieden bevinden zich in een neerwaartse spiraal. De verdroging en inklinking leiden tot aanhoudende bodemdaling. Gemiddeld 1 cm per jaar, maar in sommige gebieden tot wel 3 cm per jaar. Deze bodemdaling veroorzaakt niet alleen schade aan huizen en infrastructuur, ook vergt het voortdurend verlagen van het waterpeil ten behoeve van de landbouw een steeds grotere capaciteit van de gemalen van het waterschap. Veenoxidatie dreigt hiermee een aanzienlijke kostenpost te worden. Waterpeilregulering wordt hiermee op termijn onhoudbaar. Uiteindelijk verdroogt en verzilt het land. Bovendien heeft de waterpeilverlaging een negatief effect op weidevogels en waterkwaliteit.

Valuta voor Veen - bodemdaling door veenoxidatie

 

Robuust beheer
Deze negatieve spiraal van bodemdaling en CO2-uitstoot kan doorbroken worden door het waterpeil in deze veen(weide)gebieden weer te verhogen. Hierdoor wordt niet alleen de CO2-uitstoot gereduceerd, ook kan onder de juiste natuurlijke omstandigheden extra CO2 vastgelegd worden door veenvorming. Het verhogen van het waterpeil heeft bovendien een gunstig effect op de weidevogels en waterkwaliteit. Als het peil dusdanig verhoogd wordt dat er grote gevarieerde wetlands en moerassen ontstaan, komt dit ten goede aan waardevolle soorten als roerdomp, Valuta voor Veen veenplas EdW N5187porseleinhoen, bever, otter en diverse orchideeën en zeggen. Onder de juiste omstandigheden vindt in deze gebieden zelfs hoogveenvorming plaats. De natuur profiteert dus mee van de CO2-reductie en -vastlegging als veengebieden weer vernat worden.

Verdienmodel
Om verdere CO2-uitstoot en bodemdaling te voorkomen, zullen Nederlandse veen(weide)gebieden de komende decennia anders beheerd en benut moeten worden, en is het zaak nieuwe duurzame gebruiksfuncties en ecosysteemfuncties te ontwikkelen. De benodigde maatregelen tegen veenoxidatie brengen echter kosten met zich mee. Verhoging van het waterpeil vraagt om technische aanpassingen en maatregelen. Hierdoor zal ook minder intensieve landbouw mogelijk zijn: een kostenpost voor de boer. Door recente bezuinigingen op het natuurbeleid is bovendien een groot financieel tekort ontstaan voor het aankopen, inrichten en beheren van natuurgebieden. Een van de kernvragen van de studie is daarom hoe de koolstof van het veen in de grond gehouden kan worden op een economische manier.

Over CO2-compensatie
Het EU-ETS (European Trading System)CO2 energie Elektriciteitscentrale (rechtenvrij via Ron Guichard) is voor de EU een van de belangrijkste instrumenten om CO2-uitstoot te reduceren. Energiebedrijven en industrie mogen alleen nog CO2 uitstoten als ze daar zogenaamde ‘emissierechten’ voor hebben. Deze worden uitgegeven door de Europese overheid. Eén emissierecht staat voor de uitstoot van één ton CO2. Door beperking van het aantal emissierechten vormen emissies voor bedrijven een kostbare aangelegenheid, terwijl bedrijven die CO2-reductie en CO2-fixatie bereiken via dit systeem financieel worden beloond. Naast de handel in emissierechten tussen bedrijven onderling is het binnen het ETS toegestaan emissierechten via CDM (Clean Development Mechanism) en JI (Joint Implementation) te kopen. Dit zijn mechanismen binnen het Kyoto-Protocol om emissierechten te genereren met buitenlandse projecten.

Burgers, instellingen en bedrijven die niet binnen het verplichte emissiehandelssysteem vallen, kunnen hun emissies compenseren op de vrijwillige koolstofmarkt. De projecten die aan deze emissierechten vastzitten, hebben vaak meer gunstige effecten dan alleen het verminderen van CO2-uitstoot. Een bekend voorbeeld is de passagier die bij het boeken van een vakantievlucht kan kiezen of deze vlucht CO2-neutraal moet zijn. De vliegtuigmaatschappij investeert dit geld in bijvoorbeeld de aanleg van zogenoemde klimaatbossen.

 

Contactpersoon: Marjolijn Tijdens

 

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief en ontvang het laatste natuur- & milieunieuws in uw mailbox:
Inschrijven
Volg ons via social media  
 
Wij worden gesteund door:
Nationale Postcode Loterij
CBF