NMF Groningen Samen voor een mooi en duurzaam Groningen.
Menu
Achtergrond: Natuurwet

Achtergrond: Natuurwet

FOTO - vlinder

Vijftig natuur- landschaps- en dierenwelzijnsorganisaties presenteerden presenteerden voorstellen voor een betere natuurwet. Op dit moment is natuurbescherming in allerlei verschillende wetten geregeld. Dat is niet alleen verwarrend, onduidelijk en lastig, het is ook slecht voor de bescherming van de natuur. De regering wil de belangrijkste natuurbeschermingswetten vervangen door een nieuwe Wet natuurbescherming. Dat vinden wij een goed plan. Maar in het  wetsvoorstel dat nu bij de Tweede Kamer ligt, wordt de natuur nog slechter beschermd. Gelukkig wil de huidige regering het voorstel aanpassen. De vijftig organisaties doen in hun visie ‘Een nieuwe Wet natuurbescherming’ voorstellen hoe de nieuwe wet de natuur beter kan beschermen en ook ruimte kan bieden voor economische ontwikkelingen. 

De biodiversiteit, zeg maar de rijkdom van de natuur, in de wereld loopt terug. Er is in de afgelopen paar honderd jaar wereldwijd zo’n 10% van de natuur verdwenen. Maar in Europa is 50% verdwenen. En in Nederland gaat het nog veel slechter. Er zijn al honderden soorten uit Nederland verdwenen, veel andere soorten lopen hard in aantal terug. Het Planbureau voor de Leefomgeving onderzoekt regelmatig hoe het er voor staat met de natuur in Nederland. Daaruit blijkt dat in 1900 er nog ongeveer 55% van de oorspronkelijke natuur in Nederland over was. In 1950 was dat 30%. En volgens de laatste cijfers (2011) is nu nog slechts gemiddeld 15% van de oorspronkelijke aantallen van de in het wild voorkomen de soorten in Nederland aanwezig.

Al rond 1900 maakten mensen als Jac. P. Thijsse zich zorgen over de aantasting van de natuur. Zo werd in 1905 Natuurmonumenten opgericht om waardevolle natuurgebieden te kunnen aankopen en beschermen. Er werd al snel aangedrongen op wettelijke bescherming van de natuur. Er kwam in 1928 de Natuurschoonwet en in 1936 de Vogelwet. En later allerlei andere wetgeving om natuur en milieu te beschermen.

Ook in de rest van Europa gaat de natuur achteruit. Die achteruitgang moet tot staan gebracht worden, vindt de Europese Commissie. Met verschillende richtlijnen (Vogelrichtlijn, Kaderrichtlijn Water, Habitatrichtlijn, verschillende milieurichtlijnen) verplicht Europa de landen van de Europese Unie om natuur- en milieubeschermingswetgeving in te voeren. De Nederlandse regering dacht dat het hier wel goed geregeld was. Pas nadat Nederland verschillende keren veroordeeld was door het Europese Hof van Justitie, werd de natuurbescherming in de Flora- en Faunawet en in de Natuurbeschermingswet 1998 (aangepast ingevoerd in 2005) aangepast aan de Europese richtlijnen.

De Habitatrichtlijn moest er voor zorgen dat de biodiversiteit in alle Europese landen vanaf 2010 niet verder achteruit zou gaan. In Nederland is dat niet gelukt: met een aantal algemene soorten gaat het nu beter, maar de meeste bijzondere soorten lopen nog altijd in aantal terug.

Hoe komt dat? Er zijn allerlei beschermde natuurgebieden aangewezen, er wordt steeds meer landbouwgrond als natuurgebied ingericht, helpt dat dan niet? Ja, dat helpt wel. Maar ondertussen gaat de achteruitgang buiten die beschermde gebieden door: er worden nieuwe woonwijken, industrieterreinen, wegen aangelegd, door schaalvergroting en intensivering van de landbouw verdwijnen veel soorten uit de landbouwgebieden. De nieuwe natuurgebieden kunnen die achteruitgang niet compenseren.

Maar ook blijkt dat de wetgeving onvoldoende bescherming biedt. Onder meer omdat het veel te ingewikkeld is. De Nederlandse natuur wordt beschermd in allerlei wetten (belangrijkste: Boswet, Flora- en faunawet, Natuurbeschermingswet 1998) en een heleboel andere regelingen (Algemene maatregelen van bestuur, Ministeriële regelingen) en internationale verdragen (Verdrag van Ramsar, Verdrag van Bonn, enz., maar ook de verschillende Europese richtlijnen). Dat is heel ingewikkeld, vaak wordt ‘de wet’ niet goed toegepast. Maar het is ook erg lastig bij het uitvoeren van plannen: wat voor vergunningen zijn er nodig, wat moet er daarvoor onderzocht worden, blijven die vergunningen bij de rechter in stand?

De regering werkt al jaren aan het verminderen van de regeldruk. Onder andere door allerlei verschillende vergunningen voor een project (zoals bouwvergunning, milieuvergunning, kapvergunning) als één vergunning te behandelen (de omgevingsvergunning op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht – Wabo). En het is de bedoeling al die verschillende wetten straks op te nemen in één Omgevingswet (wordt aan gewerkt, komt waarschijnlijk in 2018).

Zo wordt er ook al een aantal jaren gewerkt aan een nieuwe Wet natuurbescherming, ter vervanging van onder meer de Boswet, de Flora- en faunawet en de  Natuurbeschermingswet 1998. Het wetsvoorstel moet in de loop van dit jaar naar de tweede Kamer.

Dat vonden de natuurbeschermingsorganisaties eerst een goed plan: vereenvoudiging van de wetgeving en een verbetering van de natuurbescherming. Totdat staatssecretaris Henk Bleeker besloot dat hij meteen van de gelegenheid gebruik kon maken om de natuurbescherming in Nederland nog verder uit te kleden. Alleen wat op grond van Europees recht en internationale verdragen beschermd moest worden, zou in de nieuwe natuurwet ook beschermd zijn. Het eerste wetvoorstel voor de nieuwe Wet natuurbescherming, dat in 2012 naar de Tweede Kamer ging, zou, ook volgens de Raad van State en het Planbureau voor de Leefomgeving, verdere achteruitgang van de natuur in Nederland niet stoppen.

Gelukkig waait er nu een andere wind. Volgens het huidige regeerakkoord wordt het wetsvoorstel aangepast. Vijftig natuurbeschermingsorganisaties, onder aanvoering van Natuurmonumenten, hebben nu een visie op de nieuwe natuurwet gepresenteerd. Met deze visie laten de groene clubs zien dat je natuur en landschap goed kunt beschermen en er tegelijkertijd voor kunt zorgen dat economische ontwikkelingen en maatschappelijke activiteiten mogelijk blijven.

Wij hopen dat de regering de aanbevelingen zal verwerken in de nieuwe Wet natuurbescherming.

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief en ontvang het laatste natuur- & milieunieuws in uw mailbox:
Inschrijven
Volg ons via social media  
 
Wij worden gesteund door:
Nationale Postcode Loterij
CBF